De Nyamirima Mutegaya Cooperative Society (NMCS) uit Ibanda (Oeganda) heeft sinds haar zelfstandigheid in 2021 een aanzienlijke groei doorgemaakt. Na het behalen van de Fairtrade-certificering en de start van de rechtstreekse export in 2024 bevindt de coöperatie zich vandaag op een keerpunt. In dit interview vertelt algemeen directeur Jane Kafura hoe haar organisatie een exponentiële groei beheert en tegelijkertijd haar financiële systemen en milieuduurzaamheid versterkt.
Een expansie gedragen door certificering en dienstverlening aan leden
De recente geschiedenis van NMCS is er een van een geslaagde verzelfstandiging. “Na onze overgang naar een autonome landbouwcoöperatie in 2021 – een stap die we hebben gezet om de uitdagingen binnen onze vorige unie te overwinnen – zijn we gestart met 172 landbouwers”, legt Jane Kafura uit. Vandaag telt de coöperatie 1.046 geregistreerde leden, met als doel om 2.000 leden te bereiken tegen 2028.
Om deze uitbreiding te ondersteunen, werd een landbouwadviseur aangeworven. Die geeft opleidingen aan zowel leden als niet-leden. Ook de herverdeling van de welvaart speelt een belangrijke rol: vorig jaar keerde de coöperatie 20% van haar Fairtrade-premie uit aan de landbouwers.
Daarnaast is de coöperatie gestart met het proces voor biologische certificering. De aanvragen van 1.000 leden worden momenteel beoordeeld. Mevrouw Kafura benadrukt het belang van partnerschappen bij deze onderneming: “Onze afnemer Supremo was zo vriendelijk om de kosten van de audit voor te schieten. Die kosten zullen worden terugbetaald via een inhouding van 3 cent per pond op onze koffie-exporten zodra we de certificering hebben behaald.”
Financiële uitdagingen aanpakken met internationale steun
Een snelle groei brengt uitdagingen met zich mee op het vlak van werkkapitaal. Om dit aan te pakken werkt NMCS samen met Bernard Ornilla, coach bij Enabel’s Trade for Development Centre (TDC). “Het belangrijkste doel van het partnerschap met Enabel is om onze algemene bedrijfsactiviteiten te stroomlijnen en tegelijkertijd financiële ondersteuning te verkrijgen”, zegt de algemeen directeur.
Deze coaching werpt nu al vruchten af. Bernard bracht de coöperatie in contact met Alterfin; de coöperatie werkt momenteel haar documentatie bij met het oog op een volgend bezoek. Daarnaast kwam er een belangrijke impuls dankzij een partnerschap met Progreso, een Nederlandse ngo, die 225.000 euro ter beschikking stelde om de groei van het kapitaal te ondersteunen. Het team blijft optimistisch dat ook Root Capital hun contract zal bekijken op basis van hun toekomstige prestaties.
Naleving, klimaat en sociaaleconomische uitdagingen
Op de internationale koffiemarkt is naleving van nieuwe normen, met name de EU-verordening inzake ontbossing (EUDR), niet onderhandelbaar. In 2024 kocht de coöperatie een licentie voor twee jaar voor een applicatie die de registratie van landbouwers, geolokalisatie en volledige traceerbaarheid garandeert. Nu deze overeenkomst in november afloopt, onderhandelt NMCS momenteel met leverancier eProd over een korting.
Technologie alleen volstaat echter niet. “Onze grootste uitdaging blijft de nood aan een uitgebreide opleiding. Het is absoluut noodzakelijk dat onze landbouwers, medewerkers en adviseurs volledig vertrouwd zijn met het invoeren van gegevens, zowel voor financiële doeleinden als voor de naleving van de exportvereisten”, waarschuwt Jane Kafura.
Op milieuvlak ontplooit NMCS verschillende initiatieven om de klimaatverandering tegen te gaan:
- Er is een landbouwvoorlichter voltijds in dienst om landbouwers op te leiden in klimaatbestendige landbouwpraktijken.
- De coöperatie werkt actief samen met Solidaridad aan een agrobosbouwproject.
- De coöperatie krijgt van CBI ondersteuning voor klimaatslimme koffieteelt.
Op sociaal vlak voert de organisatie een strikt beleid tegen kinderarbeid, ondersteund door voortdurende bewustmakingscampagnes en strenge normen tegen oneerlijke handelspraktijken. Jane Kafura merkt echter op dat er momenteel geen specifieke initiatieven bestaan rond gendergerelateerde ongelijkheid.
Winstgevendheid als fundament voor toekomstig succes
Nu de coöperatie haar doel van 2.000 leden nadert, bestaat de belangrijkste uitdaging erin haar interne systemen te stabiliseren. Uit Enabel’s coaching kwam de aanbeveling om voorrang te geven aan deze interne consolidatie in plaats van aan een snelle uitbreiding van de volumes.
“Dat is een verstandige aanbeveling”, geeft mevrouw Kafura toe. De ondersteuning wordt georganiseerd: Progreso, de TDC-coach en de boekhouder van de coöperatie werken actief samen om de financiële controles te verfijnen. Progreso heeft zelfs een financieel consultant ingezet die gedurende een week met hen samenwerkte om de infrastructuur te versterken. Het doel is duidelijk: “Onze huidige prioriteit is ervoor te zorgen dat we nauwkeurig kunnen bepalen wat de winstgevendheid is van elke container koffie die we inzamelen, verwerken en verkopen.”
Ook marketing wordt niet verwaarloosd. Tijdens het evenement World of Coffee in juni 2026 hielpen de adviezen van de TDC-coach de coöperatie om in contact te komen met kopers, stalen onder de aandacht te brengen en haar nieuwe merkidentiteit te ontwikkelen. “Dankzij zijn steun hebben we contacten gelegd met Gepa dat zeer geïnteresseerd is in onze biologische koffie”, vertelt de algemeen directeur enthousiast.
Jane Kafura blijft pragmatisch over de toekomst: “We beseffen dat het misschien gemakkelijk is om een onderneming op te starten maar dat succes op lange termijn afhankelijk is van winstgevendheid. Daarom zijn we TDC bijzonder dankbaar voor zijn steun. Die helpt ons echt om een sterke en duurzame coöperatie op te bouwen.”
Interview afgenomen door Samuel Poos, projectmanager van het Trade for Development Centre van Enabel.
