Ginette Kouamé, directrice van de landbouwcoöperatie Ecakoog, ontmoette het Trade for Development Centre van Enabel tijdens de Chocoa-beurs en deelde haar visie en de uitdagingen van een organisatie die in minder dan 15 jaar tijd is uitgegroeid tot een belangrijke speler in de cacaosector in Ivoorkust. Van directe export tot cacao met een fine flavour, Ecakoog zet in op gecentraliseerd beheer en duurzaamheid om kwaliteit en sociale impact te garanderen.
De coöperatie Ecakoog (Entreprise Coopérative Agricole Koognanan[1] de Grogouya[2]) werd opgericht op 14 juli 2012 en is ontstaan uit een initiatief om de regio Lakota en omgeving, die rijk is aan potentieel en een jonge bevolking heeft, te sensibiliseren, te structureren en te ontwikkelen. De organisatie begon met 521 leden, maar kende een spectaculaire groei en telt vandaag 10.533 leden, verspreid over acht operationele zones, met het hoofdkantoor in Lakota, en vestigingen in Gagnoa, Tiassalé, Toulepleu, Biankouma, Zouan-hounien, San Pedro en Duékoué.
Een gestructureerde organisatie ten voordele van de schaalgrootte
Gezien deze omvang heeft Ecakoog een gedecentraliseerde maar gecontroleerde structuur opgezet. Het basisteam – bestaande uit het management en de belangrijkste afdelingen (duurzaamheid, boekhouding, logistiek en export) – is gevestigd in het hoofdkantoor in Lakota. In de acht zones zorgen een vertegenwoordiger, een magazijnmedewerker, een duurzaamheidsmedewerker en veldmedewerkers voor de opvolging. Het veldteam telt in totaal 60 medewerkers die onder meer verantwoordelijk zijn voor het in kaart brengen van percelen, het verzamelen van gegevens, bewustmaking en opleiding van producenten.
De sprong naar directe export
In 2020 werd een belangrijke mijlpaal bereikt met de overstap naar directe export. Hoewel deze beslissing in het eerste jaar niet onmiddellijk tot contracten leidde, zorgde ze wel voor meer zichtbaarheid en maakte ze het mogelijk om rechtstreeks met partners te onderhandelen en te handelen. Na interne volumes in de daaropvolgende jaren is Ecakoog gegroeid van 500 ton met Africao tot 6.000 ton aan export vandaag, met partners als Comod trading, Cocoa Source en Facta International. Deze ontwikkeling is essentieel om de geschatte productie van meer dan 16.000 ton voor zijn 10.533 leden af te zetten.
De kern van kwaliteit: ‘fine flavour’ cacao
De ontwikkeling van fine flavour cacao, die in 2019 van start ging, maakt deel uit van het interne duurzaamheidsprogramma van Ecakoog, dat op vijf pijlers rust: agroforestry, gendergelijkheid en de strijd tegen kinderarbeid, toegang tot bankdiensten en ziektekostenverzekering, en de productie van biologische productiemiddelen.
Om de kwaliteit te garanderen, heeft Ecakoog gekozen voor een gecentraliseerde fermentatie in kisten bij de coöperatie, onder de verantwoordelijkheid van een toegewijd en gesuperviseerd team. Deze centralisatie wordt essentieel geacht om een strikte naleving van de protocollen te garanderen, met name wat betreft het meten van de temperatuur.
De coöperatie werd vanaf het begin begeleid door Zoi Papalexandratou van Zoto. Sensorische analyses hebben drie verschillende streken geïdentificeerd: Klaman[3], Yèlè[4] en Dia[5]. Hoewel de fijne smaak vanwege de complexiteit van de kleine volumes aanvankelijk geen nichemarkt heeft gevonden, wordt deze nu gebruikt voor de productie van gebrande bonen en chocoladerepen die op beurzen worden gepresenteerd.
Promotie van gendergelijkheid en uitdagingen
Er wordt actief gewerkt aan gendergelijkheid, waarbij vrouwen worden ingezet voor het sorteren en pellen van cacaobonen. Inkomensgenererende activiteiten en de Associations Villageoises d’Épargne et de Crédit (AVEC) hebben een concrete en positieve impact, waardoor vrouwen hun levensomstandigheden kunnen verbeteren (bouw of aankoop van grond, scholing van kinderen, opzetten van een bedrijf).
Er blijven echter uitdagingen bestaan. Hoewel de coöperatie in 2021 haar biologische certificering behaalde, heeft ze deze na drie jaar niet verlengd omdat de veranderingen in de regelgeving en het gebrek aan afzetmogelijkheden op de markten de beperkingen te zwaar maakten, ondanks het engagement van de producenten voor fine flavour cacao.
De belangrijkste uitdaging op het vlak van beheer ligt momenteel in het in kaart brengen van de percelen. Hoewel het werk voor 98 % voltooid zou zijn, zijn er bij het versturen van de gegevens naar de partners vaak problemen met dubbele en overlappende gegevens. Ecakoog hoopt op ondersteuning om dit terugkerende probleem definitief op te lossen. Er is ook behoefte aan coaching om de traceerbaarheidssoftware FarmForce volledig onder de knie te krijgen. Dit zullen de doelstellingen zijn van de tweejarige begeleiding door het Trade for Development Centre van Enabel.
Doelstellingen voor de toekomst en regelgeving
Ten slotte benadrukt Ginette Kouamé dat de Ivoriaanse autoriteiten regelgeving moeten invoeren die de verkoop van kleine hoeveelheden fine flavour cacao vergemakkelijkt. Voor directe exporteurs zoals Ecakoog blijft de kwestie van de “tegenprestatie” een strikte eis van de Conseil du Café-Cacao (CCC), die hen verplicht om de betrouwbaarheid van de internationale koper aan te tonen voordat een exportvergunning wordt vrijgegeven.
Ecakoog, dat samen met andere coöperaties een tegenprestatie-initiatief heeft opgezet onder de naam METANYI Trading BV, zou graag de steun van de CCC krijgen in de vorm van sponsoring. Deze begeleiding zou de registratie bij de FCC en de erkenning als tegenprestatie op CCC-niveau vergemakkelijken.
