De naam spreekt voor zich: Fruit At Work bezorgt fruitmanden aan bedrijven. Maar niet zomaar fruit: elke mand is 100 % fairtrade en wordt – waar mogelijk – per fiets bezorgd. Duurzaamheid zit in het DNA van het bedrijf, in elke fase. Een gesprek met de eigenaren Yannick en Youri Aerts.
Fruit At Work is een familiebedrijf dat in 2008 werd opgericht door Youri Aerts, die daarmee het idee van zijn vader tot leven bracht. Zijn vader had zijn inspiratie gehaald uit een klant bij wie hij op een zomerdag een student had zien helpen bij het verpakken van lokaal fruit – appels, peren, kersen… – dat vervolgens werd geleverd aan bedrijven in de buurt. Dit zette hem ertoe aan om dit idee op grotere schaal uit te werken. In 2015 kwam zijn broer Yannick erbij. Youri (rechts op de foto) is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken, terwijl Yannick (links op de foto) zich meer op de strategie richt.
Vandaag de dag levert Fruit At Work wekelijks aan meer dan 3.000 klanten in heel België vanuit zijn verpakkingslocatie in Sint-Truiden. Deze klanten zijn zeer divers: ze variëren van de lokale bandenwinkel tot de grote bank met vestigingen in heel België. En niet te vergeten de scholen, dankzij welke Fruit At Work fairtrade fruit levert aan 70.000 kinderen in Vlaanderen.
De Fairtrade XS is de kleinste fruitmand uit het assortiment, voldoende om 2 tot 3 personen een hele werkweek van fruit te voorzien. Voor grotere kantoren zijn er standaardmanden van 5-8 tot 10 kg fruit. De inhoud is flexibel en op maat gemaakt voor grote bedrijven.
Duurzaamheid als leidraad
“Als ik Fruit At Work in één woord zou moeten omschrijven, zou ik ‘waardering’ kiezen”, legt Yannick uit. “Waardering voor de klant, de natuur, de leveranciers, alle spelers in de keten. Onze slogan is ‘Eerlijk smaakt heerlijk’. En dat willen we toepassen op alles wat we doen.”
Fruit At Work vindt het zijn verantwoordelijkheid om een kwaliteitsproduct aan de klant te leveren. Het bedrijf bepaalt zelf de mate van duurzaamheid van het product dat de klant ontvangt. “De markt heeft op geen enkel moment geëist dat het fruit dat wij aanbieden fairtrade is, dat de Belgische boeren een eerlijke prijs krijgen of dat het transport per fiets gebeurt. We hebben al deze maatregelen genomen omdat we zelf overtuigd zijn van het belang van duurzaamheid en we hierover communiceren met de klant”, legt Yannick uit.
Sinds 2018 dragen de tropische vruchten van Fruit At Work het Fairtrade-label. Enkele jaren later werden ook de Belgische vruchten gecertificeerd met het label Prix Juste Producteur. Zo bestaat het volledige assortiment voortaan uit fairtrade-vruchten. In dezelfde periode begon het familiebedrijf de fiets als vervoermiddel te gebruiken, eerst in het centrum van Gent, daarna in Antwerpen, Brussel, Mechelen, Leuven en Luik. Want hoe kun je je klanten een gezond product aanbieden als het transport ervan de lucht vervuilt die ze inademen? Daarom kozen ze voor de fiets. Het is zeker niet de goedkoopste keuze, want ze verliezen meer dan hun concurrenten op het vlak van transport, maar het is wel de meest milieuvriendelijke. Telkens wanneer ze zich in een nieuwe stad vestigen, doen ze een beroep op fietskoeriers – de Flandriërs, zoals ze hen noemen – en bekijken ze samen welk volume geleverd en vervoerd kan worden. Zo geven ze hen de kans om zich te ontwikkelen.
Het belang van communicatie
“Om de klant te overtuigen van het belang van duurzaamheid, moet je er eerst voor zorgen dat het product goed is: de kwaliteit, de service… en pas daarna komt de rest,” legt Youri uit. Communicatie is in dit opzicht essentieel. Online, offline of op de verpakking. Fruit At Work is in 2023 door de Verenigde Naties uitgeroepen tot SDG-ambassadeur, als een van de eerste vier bedrijven ter wereld, en vermeldt dit op zijn verpakkingen. Dat maakt ons uniek, zegt Yannick trots. “Alles wat we doen op het gebied van duurzaamheid is ingegeven door onze overtuigingen, en niet omdat de klant erom vraagt of omdat de wet ons daartoe verplicht.”
“Het blijft erg moeilijk om deze boodschap bij klanten over te brengen, maar het is zo belangrijk. Vaak weten mensen niet eens dat er een eerlijke en duurzame optie bestaat voor fruitmanden”, legt Youri uit. “Een paar jaar geleden werd duurzaamheid plotseling een prioriteit voor bedrijven. De CSRD-wetgeving verplichtte bedrijven om verantwoording af te leggen over hun prestaties op het gebied van duurzaamheid, en deze verplichting werd ook uitgebreid naar kleine bedrijven. Er moesten duizenden punten in de duurzaamheidsverslagen worden meegenomen. De komst van de omnibus* heeft deze trend enigszins getemperd, en plotseling werd duurzaamheid minder belangrijk.”
Youri merkt echter op dat steeds meer bedrijven met hen samenwerken vanwege hun identiteit. Bedrijven zijn bijvoorbeeld specifiek op zoek naar een fairtradeproduct en wenden zich tot Fruit At Work, omdat dit de enige leverancier is die dit soort producten op de Belgische markt aanbiedt. Zo ontdekken ze ook de andere aspecten van het verhaal, namelijk dat het Belgische fruit ook gecertificeerd is of dat het transport per fiets soms wordt verzorgd door mensen die moeite hebben om een baan te vinden.
Hun klanten kunnen zich hier volledig in vinden. “En dat is goed voor ons”, zegt Youri, “want we kiezen zeker niet altijd de gemakkelijkste weg. Het is aan ons om dit tot een goed einde te brengen, en dat doen we nu al meer dan 17 jaar, in heel België.”
In samenwerking met Prix Juste Producteur
Fruit At Work gebruikt de certificering dus om zijn klanten de garantie van een eerlijk product te bieden. Al het fruit uit het Zuiden is Fairtrade-gecertificeerd. Voor Fruit At Work is het essentieel dat de boer een eerlijke prijs krijgt en dat de producenten inspraak hebben in de prijsbepaling.
En ze passen deze werkwijze toe op Belgisch fruit, dat rechtstreeks van de teler in de Hesbaye komt. Hiervoor werken ze samen met het label Prix Juste Producteur. Dit label controleert de eerste schakel in de keten. “Als je een teler vraagt of hij een eerlijke prijs krijgt, zal hij misschien te snel ‘ja’ zeggen uit angst dat zijn oogst niet wordt gekocht. Maar Prix Juste Producteur controleert daadwerkelijk de boekhouding. Dat garandeert transparantie, ook tegenover de klanten”, legt Yannick uit.
Prix Juste Producteur is een Waals label dat in Vlaanderen (nog) niet erg bekend is. Fruit At Work was vroeger betrokken bij de oprichting van ‘Boervriendelijk’, een Vlaams initiatief voor lokale eerlijke handel, maar dat is helaas stilletjes verdwenen. Fruit At Work, dat voorlopig het enige Vlaamse bedrijf is dat zich bij dit initiatief heeft aangesloten, is daarom een samenwerking aangegaan met Prix Juste Producteur. Yannick hoopt echter dat er ooit een certificering met een Nederlandstalige naam of een Vlaams equivalent zal komen, want dat zou meer Vlaamse bedrijven en ondernemers die zich inzetten voor eerlijke handel kunnen overtuigen om de sprong te wagen en zo de bekendheid van lokale eerlijke handel in Vlaanderen te vergroten.
Zelf controle uitoefenen
Wat duurzaamheidsgaranties betreft, vertrouwt Fruit At Work niet alleen op certificering. “Want ook daar kan het misgaan”, zegt Youri, “en daar willen we ons niet achter verschuilen. We voeren ook onze eigen controles uit. ”
Zo vragen ze hun leveranciers om de officiële rapporten van Global Gap (voor bedrijven die aan supermarkten leveren) en GRASP (Global Risk Assessment Social Practices – een soort sociale controle voor mensen op de werkplek), of nemen ze rechtstreeks contact op met de leverancier.
Als hun manier van werken niet in overeenstemming is met de normen en waarden van Fruit At Work, beëindigen ze de samenwerking. De broers hebben het laatste woord en hoeven geen verantwoording af te leggen aan een hogere instantie of directie die erop uit is de winst te maximaliseren. “Ofwel ondernemen we op een duurzame manier, ofwel doen we het niet”, zegt Youri. “Zelfs als de klant tevreden is, maar wij ons niet op ons gemak voelen, beëindigen we de samenwerking. Dat is in het verleden al eens gebeurd, ook al kost het ons geld.”
De prijs en de controle: twee grote uitdagingen
Om op een eerlijke manier te kunnen (blijven) werken, is de prijs een van de grootste uitdagingen. “Als je eerlijk te werk gaat, kun je niet de goedkoopste zijn”, zegt Yannick. “We komen soms grote bedrijven tegen die maar blijven praten over duurzaamheid. Ze hebben genoeg budget om iedereen eerlijk te betalen, maar uiteindelijk vinden ze ons toch te duur. Maar we geven zoveel terug, denk ik dan: bij ons krijg je fruit dat goed smaakt voor de consument en voor de boer. Iedereen in de keten krijgt een eerlijke prijs. Het controleren van dit alles kost tijd en energie, en dat heeft natuurlijk ook een prijs. Verwacht je dat ik naar de producent ga en zeg: ‘Het moet goedkoper’, en de citroen tot de laatste druppel uitpers? Niet omdat de klant het zich niet kan veroorloven, want het gaat vaak om bedrijven die miljoenen winst maken, maar simpelweg omdat ze niet bereid zijn de prijs te betalen?”
Bovendien vormt de controle ook een grote uitdaging. De fruit- en transportsector zijn sectoren waar misbruik veel voorkomt, en Fruit At Work moet dus waakzaam blijven om ervoor te zorgen dat alles correct verloopt.
Meer ethiek, maar geen prioriteit
Volgens Yannick hebben de overheden een belangrijke rol te spelen in de toekomst van eerlijke handel. Zodra bepaalde zaken namelijk verplicht worden, moeten bedrijven zich daaraan houden. Dat is heel duidelijk geworden met het wettelijk kader rond de due diligence-plicht voor bedrijven. Bedrijven zijn dan verantwoordelijk voor de hele keten en niet alleen voor de laatste schakel. Als bedrijf moet je je dan interesseren voor de arbeidsomstandigheden, de herkomst van de grondstoffen… en dat voor al je leveranciers.
“Zo kan er concurrentie ontstaan op basis van de juiste criteria, en niet op basis van aspecten die geen rol zouden mogen spelen”, legt hij uit. “We zijn op de goede weg in Europa. Er is vooruitgang, maar een wetgevend kader kan het proces aanzienlijk versnellen of, helaas, vertragen. Dat hebben we gezien bij bepaalde richtlijnen die zijn aangenomen en vervolgens afgezwakt.”
In zijn tien jaar ervaring in de sector heeft Yannick slechts een beperkte toename gezien in de vraag naar een meer ethische en verantwoorde consumptie. De jongere generatie staat hier weliswaar meer voor open, maar bekleedt zelden leidinggevende functies bij grote bedrijven. Als de CEO van een groot bedrijf echt eerlijke en duurzame keuzes maakt, kan dat voor veel ophef zorgen en anderen inspireren, maar in de praktijk gebeurt dat zelden.
Hij noemt het voorbeeld van fietsvervoer. “Op maandag is Fruit At Work de grootste gebruiker van fietsvervoer in België, terwijl we maar een kmo zijn!”, zegt Yannick verontwaardigd. “Als een multinational morgen besluit om de laatste kilometer met de fiets af te leggen, kan dat de doorslag geven. Het is dus echt nodig dat de leidinggevenden van grote bedrijven onze visie delen. Als steden, gemeenten en de politiek zich bij ons aansluiten, dan kunnen we pas echt van verandering spreken.”
Yannick geeft aan dat we vooral graag zouden horen dat de zaken beetje bij beetje verbeteren, maar eerlijkheid gebiedt hem te zeggen dat we daar nog niet zijn en dat duurzame keuzes voor de meeste bedrijven geen prioriteit hebben. Hij blijft echter optimistisch, want hoe meer bedrijven zich bij deze zaak aansluiten, hoe interessanter de eerlijke aanpak – ook qua prijs – wordt en hoe beter deze kan concurreren met de oneerlijke aanpak. Maar daarvoor is volume nodig.
Wat houdt de toekomst in voor Fruit At Work?
“Ik zou graag alles tot in de puntjes willen plannen, van A tot Z. Dat we er echt 100 % zeker van kunnen zijn dat voor elk stuk fruit in de mand een eerlijke prijs is betaald.” Sinds dit jaar zit Yannick in de raad van bestuur van de Belgian Fair Trade Federation om zijn kennis te delen met andere spelers in de fairtrade-sector.
“Ik hoop dat we kunnen evolueren naar een situatie waarin klanten ons echt kiezen om wie we zijn. Dat eerlijke handel gewoon de norm wordt. Dat het zelfs geen onderwerp van discussie meer is”, besluit Youri.
Meer info: www.fruitatwork.eu
Copyright fotos : Tim Dirven
