De naam spreekt al een beetje voor zich: Fruit At Work levert fruitboxen aan bedrijven. Maar niet zomaar eender welk fruit: elke fruitbox is 100 % eerlijk en wordt indien mogelijk met de fiets geleverd. Duurzaam ondernemen zit in het dna van de onderneming, in elke stap. Een gesprek met eigenaars Yannick en Youri Aerts.
Fruit At Work is een familiebedrijf dat in 2008 werd opgericht door Youri Aerts. Hij bracht daarmee het idee van zijn vader in praktijk. Vader Aerts haalde de mosterd bij een klant waar hij op een zomerdag een student lokaal fruit zag inpakken – appels, peren, kersen… – dat dan bij bedrijven in de buurt werd geleverd. Dat inspireerde hem om het idee uit te rollen op grotere schaal. In 2015 stapte broer Yannick mee aan boord. Youri (rechts op de foto) staat in voor de dagdagelijkse werking, Yannick (links op de foto) richt zich meer op strategie.
Vandaag levert Fruit At Work vanuit zijn verpakkingslocatie in Sint-Truiden wekelijks aan meer dan 3000 klanten in heel België. En die klanten zijn heel divers: van een lokale bandenwinkel tot een grootbank met vestigingen in heel België. En niet te vergeten: scholen, waardoor Fruit At Work 70.000 kinderen in Vlaanderen van eerlijk fruit voorziet.
De Fairtrade XS is de kleinste fruitmand in het aanbod, goed om 2 à 3 personen een hele werkweek van fruit te voorzien. Voor grotere kantoren zijn er standaardpakketten van 5-8 tot 10 kg fruit. De inhoud is aanpasbaar en voor grote bedrijven wordt op maat gewerkt.
Duurzaamheid als leidraad
“Als ik Fruit At Work in 1 woord zou moeten omschrijven kies ik voor waardering”, zegt Yannick. “Waardering voor de klant, voor de natuur, voor de leveranciers, voor iedereen in de keten. Onze slagzin is ‘Eerlijk is heerlijk’. En dat willen we doortrekken in alles wat we doen.
Fruit At Work vindt het zijn verantwoordelijkheid om een fatsoenlijk product af te leveren bij de eindklant. Het is het bedrijf dat beslist hoe duurzaam het product is dat de klant ontvangt. “Op geen enkel moment is de vraag gekomen vanuit de markt dat het fruit dat we aanbieden fair trade moest zijn, of dat de Belgische boer ook een eerlijke prijs moet krijgen, of dat het transport met de fiets moest gebeuren. We hebben al deze stappen gezet omdat we zelf overtuigd zijn van het belang van duurzaamheid en communiceren er dan over naar de klant,” vertelt Yannick.
Sinds 2018 draagt het tropisch fruit van Fruit At Work het Fairtradelabel. Een paar jaar later werd ook het Belgisch fruit gecertificeerd met het label Prix Juste Producteur. Zo bestaat de volledige box nu uit eerlijk fruit. In diezelfde periode startte het familiebedrijf met transport per fiets, eerst in de binnenstad van Gent, daarna ook in Antwerpen, Brussel, Mechelen, Leuven en Luik. Want hoe kan je een gezond product aanbieden aan je klant als het transport ervan de lucht die die klant inademt vervuilt? Dus kozen ze voor de fiets. Zeker niet de goedkoopste keuze want aan transport verliezen ze meer dan hun concurrenten, maar wel de meest ecologische. Telkens ze een nieuwe stad aanboren betrekken ze de fietskoeriers – de Flandriens zoals ze hen noemen – erbij en bekijken ze samen welk volume kan geleverd en vervoerd worden. Zo geven ze hen de kans om mee te groeien.
Dit maakt ons wel uniek, zegt Yannick met trots, “Alles wat we doen op vlak van duurzaamheid is vanuit overtuiging, niet omdat de klant het vraagt of niet omdat de wet het ons oplegt.”
Belang van communicatie
“Om de klant mee te krijgen in dit duurzame verhaal moet je er in eerste instantie voor zorgen dat je product goed is: de kwaliteit, de service… en pas dan volgt de rest van het verhaal,” stelt Youri. Communicatie is daarin key. Online, offline, of op de verpakking. Fruit At Work werd door de VN in 2023 bekroond tot SDG Ambassador, als een van de eerste 4 bedrijven in de wereld, en zet dit mee op zijn verpakking.
“Het blijft een hele uitdaging om de boodschap tot bij de klant te brengen, maar het is zo belangrijk. Vaak weten mensen zelfs niet dat er ook een eerlijke, duurzame optie van fruitmanden bestaat,” zegt Youri. ”Een paar jaar geleden stond duurzaamheid ineens hoog op het lijstje bij bedrijven. De CSRD-wetgeving zorgde ervoor dat bedrijven moesten rapporteren over duurzaamheidseisen en dat sijpelde ook door naar kleinere ondernemingen. Op duizenden punten moest gerapporteerd worden over duurzaamheid. De komst van de omnibus* heeft dit wel wat afgezwakt waardoor het plots allemaal wat minder om duurzaamheid draaide.“
Maar toch merkt Youri dat meer en meer bedrijven met hen samenwerken omwille van wie ze zijn. Bedrijven zijn dan bijvoorbeeld specifiek op zoek naar een eerlijk product en komen zo uit bij Fruit At Work omdat zij de enigen zijn die dit aanbieden op de Belgische markt. Zo ontdekken ze ook de andere aspecten van het verhaal, dat ook het Belgisch fruit gecertificeerd is bijvoorbeeld of dat er voor het fietstransport soms wordt samengewerkt met mensen die moeilijker terechtkunnen op de arbeidsmarkt.
Daar kunnen hun klanten zich dan erg in vinden. “En dat is fijn voor ons,” zegt Youri, “want we kiezen zeker niet altijd de gemakkelijkste weg. Het is aan ons om het tot een goed einde te brengen en dat doen we nu toch al meer dan 17 jaar, en ondertussen in heel België.”
In zee met Prix Juste Producteur
Fruit At Work maakt dus gebruik van certificering om de klanten een garantie op een eerlijk product te kunnen bieden. Al het fruit afkomstig uit het Zuiden is Fairtrade gecertificeerd. Dat de boer een eerlijke prijs krijgt en dat de telers zelf inspraak hebben in de prijsbepaling, daar draait het om voor Fruit At Work.
En die lijn trekken ze door naar het Belgisch fruit, dat rechtstreeks van bij de teler in Haspengouw komt. Ze werken hiervoor samen met het label Prix Juste Producteur. Zij controleren de eerste schakel in de keten. “Vraag je een teler of die een eerlijke prijs krijgt, dan antwoordt die misschien iets te gemakkelijk ‘ja’ omdat hij angst heeft dat zijn oogst anders niet wordt opgekocht. Maar Prix Juste Producteur gaat echt de boekhouding bekijken. Dat zorgt voor transparantie, ook naar klanten toe.” zegt Yannick.
Prix Juste Producteur is een Waals label en is (nog) niet echt bekend in Vlaanderen. Fruit At Work stond ooit mee aan de wieg van ‘Boervriendelijk’, een Vlaams initiatief voor lokale fair trade, maar dit is helaas een stille dood gestorven. Als – voorlopig – enig Vlaams bedrijf ging Fruit At Work daarom in zee met Prix Juste Producteur. Al hoopt Yannick dat er ooit een certificering komt met ook een Nederlandstalige naam of een Vlaamse tegenhanger want dat kan meer Vlaamse fairtradebedrijven en -ondernemers overtuigen om op de kar te springen en zo de bekendheid van lokale fair trade in Vlaanderen vergroten.
Zelf controleren
Qua duurzaamheidsgaranties rekent Fruit At Work niet op de certificering alleen. “Ook daar kunnen immers dingen mislopen,” geeft Youri aan, “en we willen ons daar niet achter verschuilen. We controleren ook zelf.”
Zo vragen ze bij hun leveranciers de officiële rapporten op van bijvoorbeeld Global Gap (voor bedrijven die aan supermarkten leveren) of GRASP (Global Risk Assessment Social Practices – een soort sociale controle voor de mensen op de werkvloer). Of ze nemen rechtstreeks contact op met de leverancier.
Als hun manier van werken niet strookt met de normen en waarden van Fruit At Work zetten ze de samenwerking stop. De broers hebben de eindbeslissing en hoeven geen verantwoording af te leggen aan een hogere instantie of directie die winstmaximalisatie nastreeft. “Ofwel onderneem je duurzaam, ofwel niet,” zegt Youri. “Zelfs al is de eindklant tevreden, als wij ons er niet goed bij voelen, stoppen we ermee. Dat is in het verleden al gebeurd. Ook al snijden we ermee in ons eigen vlees.”
Prijs en controle als grote uitdagingen
Om op een eerlijke manier te kunnen (blijven) ondernemen is prijs een van de grootste uitdagingen. “Als je iets op een eerlijke manier doet, dan kan je niet de goedkoopste zijn,” stelt Yannick. “Soms komen we bij grote bedrijven die de mond vol hebben van duurzaamheid. Er is voldoende budget om iedereen eerlijk te betalen maar aan het einde van de rit vinden ze ons dan toch te duur. Maar we geven zoveel terug, denk ik dan, bij ons krijg je fruit dat zoet smaakt voor de consument én voor de boer. Iedereen in de keten krijgt een eerlijke prijs. De controle hierop kost tijd en energie, en die heeft uiteraard ook zijn prijs. Verwacht je dan dat ik naar de boer stap en zeg: het moet goedkoper en de citroen uitpers tot de laatste druppel? Niet omdat de klant het niet kan betalen, want het gaat vaak om bedrijven die miljoenen winst maken, maar omdat ze gewoon niet bereid zijn om de prijs te betalen?”
Daarnaast is ook de controle een grote uitdaging. Fruit en transport zijn nu eenmaal sectoren waar misbruik schering en inslag is, dus dat alles daar correct verloopt, blijft iets waarop Fruit At Work waakzaam moet zijn.
Meer ethiek geen prioriteit
Volgens Yannick is er voor de toekomst van fair trade een grote rol weggelegd voor de overheid. Vanaf dat er bepaalde zaken worden verplicht moet je immers mee als bedrijf. Dat was heel duidelijk bij het wetgevend kader rond zorgplicht voor bedrijven. Ondernemingen zijn dan verantwoordelijk voor de hele keten en niet alleen voor de laatste schakel. Dan moet je als bedrijf wel gaan kijken naar de arbeidsomstandigheden, de afkomst van de grondstoffen… van al je leveranciers.
“Zo kan je op de juiste dingen concurreren met mekaar, niet op zaken waarover je eigenlijk helemaal niet in concurrentie zou moeten gaan,” geeft hij aan. “We zijn op goede weg binnen Europa. Er is een evolutie, maar een wetgevend kader kan de dingen wel enorm versnellen en helaas ook weer afzwakken. Dat hebben we gezien met bepaalde richtlijnen die er kwamen en die dan werden teruggeschroefd.”
In de 10 jaar dat hij in het vak zit, ziet Yannick slecht een beperkte evolutie in de vraag naar meer ethiek en meer verantwoorde consumptie. De jongere generatie staat er wel meer voor open, maar zij zijn zelden de beslissingsnemers in grote bedrijven. Als een CEO van een groot bedrijf echt eerlijke en duurzame keuzes maakt, kan dit echt een buzz creëren en anderen inspireren maar in de praktijk gebeurt dit weinig.
Hij geeft daarbij het voorbeeld van het transport per fiets. “Op maandagen is Fruit At Work de grootste gebruiker in België qua transport per fiets, terwijl wij een KMO zijn?!” zegt Yannick verontwaardigd. “Als een multinational er morgen voor kiest om the last mile per fiets te doen, kan dit veel gewicht in de schaal gooien. Die ondernemer van een groot bedrijf met dezelfde ingesteldheid als wij heb je dus écht nodig. Als dan ook steden, gemeenten en de politieke wereld mee op de kar springen kan je pas echt beginnen spreken van verandering.”
Yannick geeft aan dat we vooral graag willen horen dat het telkens een beetje beter gaat maar de eerlijkheid gebiedt hem te zeggen dat we op dit moment nog niet zo ver staan en dat duurzame keuzes voor de meeste ondernemingen geen prioriteit zijn. Maar hij blijft hoopvol want hoe meer bedrijven zich aansluiten, hoe meer het eerlijke verhaal – ook prijstechnisch – interessant wordt en kan concurreren met het oneerlijke verhaal. Maar daarvoor is er volume nodig.
Wat brengt de toekomst voor Fruit At Work?
“Ik zou graag alles van a tot z perfect in kaart kunnen brengen. Dat we echt van elk stuk in de fruitmand 100 % zeker weten dat iedereen er een correcte prijs voor heeft gekregen.” Sinds dit jaar zetelt Yannick in de Raad van bestuur van the Belgian Fair Trade Federation om kennis te kunnen delen met andere spelers binnen de fairtradesector.
“Ik hoop dat we naar een situatie kunnen gaan waarin klanten echt voor ons kiezen om wie we zijn. Dat fair trade gewoon de standaard wordt. Dat dat zelfs geen discussie meer hoeft te zijn.” besluit Youri.
Meer info: www.fruitatwork.eu
Copyright foto’s: Tim Dirven
* Het samenvoegen van 3 belangrijke duurzaamheidsverordeningen tot één omnibuswetgeving door de EU.
